1. Genel Olarak

Dünya genelinde ülke ekonomilerini etkisi altına alan yaygın adıyla Koronavirüs (COVID-19) salgını çerçevesinde ülkemizde de yasal düzenlemeler yapılmaktadır. Bu düzenlemelerden birisi 26.03.2020 tarihinde Resmî Gazetede yayınlanan 7226 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasında Dair Kanun’dur. Bu kanun ile salgının ekonomik ve sosyal hayata olan etkilerinin azaltılması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda yapılan değişikliklerden biri 7226 sayılı Kanunla kısa çalışma ödeneğine ilişkin düzenlemedir. Pandeminin etkisinin daha az hissedilmesi ve ekonomik sonuçlarının hafifletilmesi amacıyla kısa çalışma düzeni uygulamaya konulmuştur. Bu çalışma süresinin kıdem tazminatı hesabında dikkate alınıp alınmayacağı hususu tartışma konusu olmuştur.

2. Kısa Çalışma Süresi ve Ödeneği

Kısa çalışma ve kısa çalışma ödeneği 447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu Ek-2 maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre kısa çalışma: “Genel ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz ile zorlayıcı sebeplerle işyerindeki haftalık çalışma sürelerinin geçici olarak önemli ölçüde azaltılması veya işyerinde faaliyetin tamamen veya kısmen geçici olarak durdurulması hallerinde, işyerinde üç ayı aşmamak üzere kısa çalışma yapılabilir.”

Kısa çalışma ödeneği ise: “Günlük kısa çalışma ödeneği; sigortalının son on iki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının %60’ıdır.” şeklinde tanımlanmıştır.

Kısa çalışma süresine ilişkin olarak ise: “Bu maddede yer alan kısa çalışma ödeneğinin süresini altı aya kadar uzatmaya ve işsizlik ödeneğinden mahsup edilip edilmeyeceğini belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Ayrıca 30.04.2011 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneği Hakkında Yönetmelik ile uygulamanın esasları düzenlenmiştir.

3. Kısa Çalışma Ödeneğinin Şartları

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu Ek-2 maddesine dayanılarak yayımlanan yönetmelik hükümlerine göre işverenin genel ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz ile zorlayıcı sebeplerle işyerindeki çalışma sürelerini azaltması ya da faaliyeti durdurması hâlinde kısa çalışma ödeneğinden faydalanılabilir.

COVID-19 salgınıyla birlikte kısa çalışma uygulamasının yapılabileceği 7226 sayılı Kanun ile 4447 sayılı Kanuna eklenen geçici madde ile belirlenmiştir:

Bu maddeye göre kısa çalışma başlama tarihinden önceki son 60 gün hizmet akdine tabi olan ve son 3 yılda 450 gün sigortalı olarak çalışmış olan işçiler kısa çalışma ödeneğinden yararlanabilecektir.

4. Kıdem Tazminatı Hesabında Kısa Çalışma Süresinin Dahil Edilip Edilmeyeceği Sorunu

Kısa çalışma süresinin kıdem tazminatına dahil edilip edilmeyeceği tartışılan bir konudur. Kıdem tazminatı mülga 1475 sayılı İş Kanunu madde 14’te düzenlenmiştir. İlgili hükme göre işçinin hizmet süresinin her tam yılı için 30 günlük brüt ücreti tutarında kıdem tazminatına hak kazanacağı belirtilmiştir.

Kısa çalışma döneminin kıdem hesabına dahil edilmeyeceğine dair açık bir yasak yoktur. Aynı şekilde dahil edilmesi gerektiğine dair açık bir düzenleme de bulunmamaktadır. Ancak Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 14.07.2011 tarihli kararı bu konuda yol göstericidir.

Yargıtay kararında kısa çalışma süresinin kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması gerektiği açıkça belirtilmiştir. Ayrıca COVID-19 döneminde kısa çalışma süreleri Cumhurbaşkanı Kararları ile uzatıldığından, bu sürelerin de kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması gerektiği açıktır.

5. Sonuç

COVID-19 salgını sürecinde kısa çalışma uygulaması yaygın olarak kullanılmış ve süreler çeşitli kararlarla uzatılmıştır. Mevzuat hükümleri ve Yargıtay içtihatları değerlendirildiğinde kısa çalışma süresinin kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması gerektiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle işçiler açısından kısa çalışma süresinin tamamının kıdem hesabına dahil edilmesi hukuken uygun ve işçi lehine yorum ilkesi ile de uyumludur.

Av. Mehmet Ali BAYLER

Kaynaklar:

1. 7226 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasında Dair Kanun
2. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu
3. Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneği Hakkında Yönetmelik
4. Mülga 1475 sayılı İş Kanunu
5. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 14.07.2011 Tarih, 2010/50993 Esas, 2011/27305 Karar