1. Giriş
Teknoloji alanındaki gelişmeler hayatın her alanını etkilemektedir. İş dünyasında iletişim, teknolojinin gelişmesi ile fiziki evrak taşımadan e-mail üzerinden gerçekleşir hale gelmiştir. Bu durum, kurumsal mail kavramını ortaya çıkarmış; işçiler, işlerini daha profesyonel yürütmekte ve iş ile özel hayat arasındaki sınırlar netleşmiştir. İşverenler de işçilerin daha profesyonel çalışması ve iş ortamındaki belgelerin korunması amacıyla kurumsal mail kullanımına başlamışlardır. Ancak kurumsal maillerin denetimi bazı durumlarda işçinin haklarının sınırlandırılmasına yol açabilmektedir. Bu yazıda kurumsal maillerin işveren tarafından denetlenmesinin yasal sınırları ele alınacaktır.
2. İşçinin İş Görme Borcu
İş sözleşmesi iki tarafa borç yükler ve işçinin iş görme borcu, iş sözleşmesinin temel unsurlarındandır. İş görme borcu ikiye ayrılır:
2.1. İşçinin İşini Bizzat Yapma Borcu
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 395’te belirtildiği üzere, işçi yüklendiği işi bizzat yapmakla yükümlüdür. İşin niteliği uygun ve sözleşmede kararlaştırılmışsa iş devredilebilir.
2.2. İşçinin İşini Özenle Yapma Borcu
TBK m.396’ya göre işçi, işini özenle yapmak ve işverenin menfaatlerini korumakla yükümlüdür. İşçiye tahsis edilen kurumsal mail de bu kapsamda teknik araçlardan biridir ve özenle kullanılması gerekir.
3. Kurumsal Maillerin Denetlenmesi
Kurumsal mailler işverenin mülkiyetindedir ve işçiye iş görme borcunu yerine getirmesi için tahsis edilmiştir. İşveren, bu mailleri denetleyebilir; ancak denetim bazı kurallara tabidir.
Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları, kurumsal mail denetimi için aşağıdaki şartların birlikte bulunması gerektiğini belirtmiştir:
- İşverenin meşru bir amacı olması
- Denetimin ulaşılmak istenen amaca elverişli olması
- Aynı amaca daha hafif müdahale ile ulaşılmasının mümkün olmaması
- Elde edilen verilerin sadece amaçla sınırlı kullanılması
- Tarafların çatışan menfaat ve haklarının adil bir şekilde dengelenmesi
- İşçinin önceden bilgilendirilmiş olması
4. Sonuç
Kurumsal maillerin amacı dışında kullanılması, işverenin denetim ihtiyacını doğurur. Ancak işveren, denetim sırasında işçinin haklarını ihlal etmemeli ve gerekli rızayı almalıdır. İş sözleşmesinde kurallar ve rıza önceden belirtilmiş ise, denetim hukuka uygundur ve elde edilen bilgiler geçerlidir. Rızanın olmadığı veya geçersiz olduğu durumlarda ise bilgiler hukuka aykırı olduğundan kullanılamaz.
Kaynaklar:
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
- 4857 sayılı İş Kanunu
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 13.12.2010 Tarih, 2009/447 Esas, 2010/37516 Kararı
- 24.03.2016 T. 2013/4825 E. sayılı Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru Kararı
- 17.09.2020 T. 2016/13010 E. sayılı Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru Kararı
- 12.01.2021 T. 2018/31036 E. sayılı Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru Kararı
